Michelangelo Merisi da Caravaggio

Bachus Powołanie św. Mateusza Szulerzy

Michelangelo Merisi da Caravaggio (1573 - 1610)

     Krótkie acz burzliwe życie miał ten awanturnik i zabijaka, którego porywczy temperament sprawił, iż najwięcej danych o jego biograficznych perypetiach zapisane zostało w aktach włoskiej policji przełomu XVI i XVII wieku. 
     Urodził się w rodzinie budowniczego, który zatrudniony był u markiza da Caravaggio w północnych Włoszech. W młodym wieku wyrzekł się rodziny i samodzielnie zaczął kształtować swój los. Pierwsze nauki malarstwa pobierał w Mediolanie od 11. roku życia w pracowni Peterzana. Gdy miał lat 18 przybył do Rzymu, korzystając początkowo z opieki przygodnych mecenasów. Stałą pracę w swym fachu znalazł u Giuseppe Cesari d'Arpino, w którego warsztacie malował ornamenty do wielkich malowideł uznanego malarza. Prawdziwy mecenat roztoczył nad artystą kardynał del Monte, pierwszy oddany wielbiciel sztuki Caravaggia i jego długoletni opiekun. To on dostrzegł rewolucyjność jego geniuszu po obejrzeniu wczesnych prac i pośredniczył przy zleceniu ozdobienia kaplicy Contarellich rzymskiego kościoła San Luigi dei Francesi scenami z życia apostoła Mateusza. 
     Caravaggio miał jednak zbyt porywczy charakter, by umiejętnie skorzystać z możliwości jakie stworzyła mu przychylność losu i życzliwych mu ludzi. Od 1599 roku rozpoczyna się seria awantur, pobić, aresztowań, procesów, pobytów w więzieniach, przerywana okresami dłuższej lub krótszej aktywności malarskiej. Z opałów często ratowało go wstawiennictwo możnych protektorów. Bezkarność zaowocowała najpierw w 1605 roku poważnym pobiciem przeciwnika w sporze o kobietę. Artysta, przekonany, że zabił rywala, uciekł do Genui. Przekonawszy się, że nie jest mordercą, wraca i wyraża skruchę. Krótko po powrocie znowu wdał się w zatarg z policją z byle powodu. Wreszcie, w 1606 roku jego natura powoduje tragedię niemożliwą do naprawienia. W trakcie kłótni o błahostkę śmiertelnie rani malarza Tommasoniego, po czym ucieka z Rzymu, tym razem na zawsze.
     Prawie dwa lata spędził w Neapolu, by wreszcie znaleźć schronienie i godne swego talentu zajęcie na Malcie. Tam, dzięki własnemu geniuszowi, uzyskuje łaski mistrza zakonu maltańskiego, który obdarza go tytułem kawalera. Nie byłby jednak sobą, gdyby nie popadł w konflikt z innym rycerzem maltańskim. Zostaje zamknięty w więzieniu, z którego udaje mu się zbiec. Jednak już do końca życia będzie uciekał przed zemstą obrażonego maltańskiego kawalera.
     Gdy pojawiła się szansa na ułaskawienie i możliwość powrotu do Rzymu, decyduje się na podróż statkiem wraz z całym swoim dobytkiem. Omyłkowo zatrzymany w Port Ercole, traci łódź z dorobkiem swego życia. Gdy zrozpaczony szukał swego mienia na nabrzeżu, zapadł na malarię i umarł 18 lipca 1610 roku. 
     Malarstwo Caravaggia wyznacza przełom w sztuce europejskiej na miarę otwarcia nowej epoki. Przechodząc od schyłkowego renesansu w postaci manieryzmu do baroku torował drogę nowym trendom, przeciwstawiając się panującym modom i obowiązującym kanonom. Światło ukierunkowane, niczym z reflektora rozjaśniające scenę akcji, stanowiło na przełomie XVI i XVII w. pogwałcenie obowiązującej zasady decorum. Podobnie działał nowy dramatyzm, uzyskiwany dzięki zestawieniom podniosłych treści z "naturalistycznymi" realiami, w jakich malarz osadzał prezentowane sceny.